Darowizny w małżeństwie to temat, który z pozoru wydaje się prosty – w praktyce jednak często prowadzi do sporów przy rozwodzie lub podziale majątku. „Dom od rodziców był mój czy nasz?” „Samochód darowany mężowi przez ojca – wspólny czy osobisty?” Takie pytania pojawiają się w niemal każdej sprawie o podział majątku. Odpowiedź zależy od woli darczyńcy i precyzyjnego określenia, czy darowizna była dokonana na rzecz jednego małżonka czy obojga z nich.
Co prawo mówi na ten temat?
Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRiO), z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa obejmująca wszystko, co małżonkowie nabywają w trakcie jej trwania.
Jednak art. 33 pkt 2 KRiO stanowi wyjątek:
„Do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.”
To oznacza, że darowizna co do zasady trafia do majątku osobistego obdarowanego małżonka – chyba że darczyńca wyraźnie postanowi inaczej.
Kiedy darowizna trafia do majątku wspólnego?
Darowizna wejdzie do majątku wspólnego w dwóch przypadkach:
- Darczyńca wyraźnie postanowił, że darowizna jest wspólna. Przykład: rodzice przekazują córce i jej mężowi mieszkanie „dla obojga, do majątku wspólnego”. Taka wola darczyńcy powinna być zapisana w akcie darowizny lub wprost potwierdzona w dokumentach.
- Darowizna została dokonana na rzecz obojga małżonków. Wtedy – zgodnie z art. 31 § 1 KRiO – nabycie następuje do majątku wspólnego.
Potwierdza to m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 23 stycznia 2024 r. (II SA/Rz 1551/23), gdzie sąd wskazał, że oświadczenie jednego z małżonków przyjmującego darowiznę na rzecz majątku wspólnego może wywołać skutek również wobec drugiego małżonka, jeśli taka była wola darczyńcy.
Kiedy darowizna trafia do majątku osobistego?
Jeśli akt darowizny nie zawiera postanowienia, że przedmiot ma wejść do majątku wspólnego – domyślnie trafia on do majątku osobistego obdarowanego małżonka.
Oznacza to, że np.:
- mieszkanie przekazane córce przez jej rodziców bez wskazania, że dla obojga małżonków – należy wyłącznie do niej,
- samochód darowany mężowi przez jego ojca – stanowi majątek osobisty męża.
Kluczowa jest wola darczyńcy – tylko on może zdecydować, czy darowizna obejmuje oboje małżonków. Małżonkowie nie mogą sami „umówić się”, że coś darowanego jednemu z nich stanie się wspólne, jeśli darczyńca tego nie postanowił.
Takie stanowisko potwierdził Sąd Rejonowy w Słupsku w postanowieniu z 30 października 2015 r. (I Ns 1033/12):
„Włączenie przedmiotu darowizny do majątku wspólnego małżonków nastąpić może wyłącznie na wyraźne postanowienie darczyńcy.”
Dlaczego to ma znaczenie przy rozwodzie i podziale majątku?
Rozróżnienie między darowizną do majątku wspólnego a osobistego ma często ogromne skutki finansowe. Jeżeli np. mieszkanie zostało darowane jednemu małżonkowi, drugi nie może żądać jego podziału po rozwodzie. W grę może wchodzić jedynie zwrot nakładów z majątku wspólnego na nieruchomość osobistą, ale nie współwłasność.
W praktyce oznacza to różnicę między zachowaniem majątku wartego kilkaset tysięcy złotych a jego utratą w wyniku błędnej interpretacji umowy darowizny.
Podsumowanie eksperta
Każdorazowo przy sporządzaniu lub przyjmowaniu darowizny warto:
- zadbać o jasne określenie w akcie notarialnym, czy darowizna jest dla jednego z małżonków, czy dla obojga,
- dopilnować, by intencja darczyńcy była jednoznaczna i zgodna z celem darowizny,
- przy większych darowiznach – skonsultować treść aktu z prawnikiem, zanim zostanie podpisany.
Brak precyzji dziś, to często otwarty konflikt jutro.
Masz wątpliwości, czy przekazana Ci darowizna należy tylko do Ciebie, czy do Was obojga? Chcesz zabezpieczyć majątek przed błędną interpretacją przy ewentualnym podziale?
Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci ustalić status majątku, przygotujemy analizę prawną i zaproponujemy bezpieczne rozwiązanie!
