Mimo rosnącej liczby osób decydujących się na życie w związkach nieformalnych, polskie prawo wciąż wyraźnie rozróżnia sytuację prawną małżonków i konkubentów. Choć debaty nad ustawą o związkach partnerskich przyniosły pewne zmiany w postrzeganiu „osoby najbliższej”, pary żyjące bez ślubu nadal muszą dbać o swoje bezpieczeństwo prawne za pomocą dodatkowych umów i oświadczeń.
Oto kluczowe obszary, które musisz znać, żyjąc w związku nieformalnym w 2026 roku.
Wspólność majątkowa? W konkubinacie nie istnieje
W przeciwieństwie do małżeństwa, w związku partnerskim nie powstaje automatyczna wspólność majątkowa. Co to oznacza? Przedmioty kupione przez Ciebie są Twoje, a przez partnera – jego.
Najważniejsze kwestie, o których musisz pamiętać:
- Wspólne zakupy: jeśli kupujecie razem mieszkanie lub samochód, stajecie się współwłaścicielami w częściach ułamkowych. Warto zachowywać faktury i potwierdzenia przelewów, aby w razie rozstania móc udowodnić wysokość swoich nakładów.
- Podział majątku: po rozstaniu nie stosuje się przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków, lecz skomplikowane przepisy o zniesieniu współwłasności lub bezpodstawnym wzbogaceniu.
Dziedziczenie – partner nie jest spadkobiercą ustawowym
To jeden z najtrudniejszych aspektów życia bez ślubu. Jeśli nie sporządzicie testamentu, w przypadku śmierci jednego z partnerów, cały majątek dziedziczy jego rodzina (dzieci, rodzice lub rodzeństwo), a partner zostaje z niczym.
Rozwiązanie: Jedynym sposobem na zabezpieczenie partnera jest sporządzenie testamentu. Należy jednak pamiętać o prawie do zachowku dla najbliższej rodziny zmarłego.
Podatki od darowizn i spadków
W 2026 roku osoby w związkach nieformalnych są nadal traktowane przez prawo podatkowe jako osoby obce (tzw. III grupa podatkowa).
Darowizna lub spadek od partnera wiąże się z koniecznością zapłaty wysokiego podatku po przekroczeniu kwoty wolnej. Warto śledzić aktualne limity na stronach rządowych, np. w serwisie informacyjnym Ministerstwa Finansów.
Prawo do informacji medycznej i opieki
Status „osoby najbliższej” w szpitalu nie zależy od aktu małżeństwa, ale od Twojej decyzji.
Każdy pacjent ma prawo wskazać dowolną osobę (w tym partnera), która będzie uprawniona do otrzymywania informacji o jego stanie zdrowia i wglądu w dokumentację medyczną.
Wskazówka: Warto złożyć takie oświadczenie na piśmie w swojej przychodni lub podczas przyjęcia do szpitala. Możesz również sprawdzić i zaktualizować swoje upoważnienia poprzez Internetowe Konto Pacjenta.
Wspólne dzieci i alimenty
W kwestii opieki nad dziećmi prawo jest bardziej jednolite.
Najważniejsze kwestie:
- Uznanie ojcostwa: jeśli partner uzna dziecko w Urzędzie Stanu Cywilnego, zyskuje pełnię władzy rodzicielskiej.
- Alimenty dla dziecka: obowiązek alimentacyjny wobec dziecka jest niezależny od tego, czy rodzice byli małżeństwem.
- Alimenty dla partnera: niestety nie ma on prawa do alimentów na siebie po rozstaniu, co jest możliwe w przypadku rozwodu (przy spełnieniu określonych przesłanek).
Prawo do mieszkania po zmarłym partnerze
Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 691), osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, może wstąpić w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po jego śmierci. Chroni to partnera przed natychmiastową eksmisją z wynajmowanego mieszkania.
Podsumowanie: Jak się zabezpieczyć?
Życie bez ślubu w 2026 roku wymaga większej zapobiegliwości.
Jeśli chcesz chronić swój związek, rozważ:
- Sporządzenie testamentu notarialnego.
- Udzielenie partnerowi pełnomocnictw (notarialnych, bankowych, medycznych).
- Zawarcie umów cywilnoprawnych regulujących wspólne inwestycje.
Pamiętaj, że niniejszy artykuł ma jedynie charakter informacyjny. Każda sytuacja jest indywidualna i zawsze warto skonsultować ją z prawnikiem, żeby uniknąć problemów w przyszłości. Skontaktuj się z naszą kancelarią, jeśli chcesz, żeby wszystko poszło zgodnie z planem !
