Choć siniaki i wyzwiska są łatwiejsze do zidentyfikowania, jedna z najczęstszych form kontroli w związkach nie zostawia śladów na ciele – to przemoc ekonomiczna. Systematyczne działania zmierzające do uzależnienia finansowego partnera, które w praktyce uniemożliwiają mu ucieczkę z toksycznej relacji.
W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy, co polskie prawo mówi o przemocy finansowej w 2026 roku i jakie kroki prawne mogą podjąć osoby pokrzywdzone.
Czym jest przemoc ekonomiczna?
Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej, przemoc ekonomiczna jest formą naruszenia praw i dóbr osobistych. Polega ona na zachowaniach, które mają na celu kontrolę nad zdolnością partnera do nabywania, korzystania i utrzymywania zasobów finansowych oraz majątkowych.
Najczęstsze przejawy przemocy ekonomicznej to:
- odbieranie zarobionych pieniędzy lub wydzielanie rażąco niskich kwot na utrzymanie domu,
- zakazywanie podjęcia pracy zawodowej lub zmuszanie do jej porzucenia,
- ukrywanie informacji o stanie majątkowym rodziny i wspólnych oszczędnościach,
- zaciąganie kredytów na dane partnera bez jego realnej zgody,
- nieliczenie się z potrzebami dzieci przy jednoczesnym zaspokajaniu własnych luksusowych potrzeb.
Czy przemoc ekonomiczna to przestępstwo?
Tak. Choć w Kodeksie karnym nie znajdziemy jednego artykułu o nazwie „przemoc ekonomiczna”, zachowania te są ścigane głównie na podstawie:
- Art. 207 K.k. (Znęcanie się): Uporczywe ograniczanie dostępu do środków finansowych, które prowadzi do poniżenia lub udręczenia partnera, jest traktowane jako psychiczne znęcanie się.
- Art. 209 K.k. (Uporczywa niealimentacja): Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie najbliższych, co naraża ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Nowoczesne narzędzia ochrony: już nie tylko Niebieska Karta
W 2026 roku ochrona osób doświadczających przemocy jest skuteczniejsza dzięki szerokiemu stosowaniu tzw. nakazów natychmiastowych.
Są to:
- Ochrona policyjna: Policja ma prawo wydać natychmiastowy zakaz zbliżania się oraz nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania, jeśli istnieje zagrożenie dla życia lub zdrowia – także w kontekście drastycznej przemocy ekonomicznej prowadzącej do degradacji życiowej rodziny.
- Alimenty natychmiastowe: dzięki uproszczonym procedurom (tzw. postępowanie nakazowe alimentacyjne), uzyskanie środków na utrzymanie dzieci jest szybsze niż w latach ubiegłych. Możesz złożyć wniosek o zabezpieczenie potrzeb rodziny już na pierwszej stronie pozwu o rozwód lub alimenty.
Jak się bronić – plan działania
Jeśli czujesz, że partner wykorzystuje finanse do sprawowania nad Tobą kontroli, podejmij następujące kroki:
- Gromadź dowody: zbieraj wyciągi bankowe, potwierdzenia przelewów (lub ich brak), wiadomości SMS/e-mail, w których partner odmawia środków na życie.
- Zabezpiecz dokumenty: skopiuj ważne dokumenty (akty własności, umowy kredytowe, PIT-y partnera).
- Załóż Niebieską Kartę: możesz to zrobić na komisariacie policji lub w lokalnym Ośrodku Pomocy Społecznej. To ważny dowód w późniejszej sprawie sądowej.
- Skonsultuj się z prawnikiem: specjalista pomoże Ci przygotować pozew o alimenty, wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną lub pozew o rozwód z orzeczeniem o winie.
Podsumowanie
Przemoc ekonomiczna często poprzedza przemoc fizyczną. Nie jest przejawem „oszczędności” czy „zaradności” partnera – jest formą przemocy domowej. Polskie prawo w 2026 roku daje szereg narzędzi, aby odzyskać niezależność i godność. Nie wahaj się – walcz o siebie i swoje prawa!
Jeśli potrzebujesz wsparcia w zakresie prawa rodzinnego lub karnego, skontaktuj się z naszą kancelarią! Pomożemy Ci na każdym etapie sprawy. Dzięki nam na nowo poczujesz sprawczość i odzyskasz wiarę w siebie!
