W skrócie:
- Niebieska Karta to procedura pomocowa, a nie oskarżenie ani wyrok. Wszczyna się ją przy podejrzeniu przemocy domowej, bez zgody osoby, wobec której jest prowadzona.
- Sam fakt wszczęcia procedury nie przesądza o przemocy ani o winie w rozwodzie. Sąd ocenia wszystkie dowody.
- Przemoc trzeba zgłaszać. Zgłoszenie w dobrej wierze, które nie zostało potwierdzone, nie jest przestępstwem.
- Za świadomie fałszywe oskarżenie lub zawiadomienie o niepopełnionym przestępstwie grozi do 2 lat pozbawienia wolności (art. 234 i 238 k.k.), za fałszywe zeznania – od 6 miesięcy do 8 lat (art. 233 § 1 k.k.).
- Osoba bezpodstawnie wskazana jako stosująca przemoc może dochodzić ochrony dóbr osobistych (art. 23, 24 i 448 k.c.).
Podstawa prawna: art. 2, 9a, 9d, 9h, 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej; rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. (Dz.U. poz. 1870); art. 233, 234, 238 k.k.; art. 23, 24, 448 k.c.; art. 233 § 1 k.p.c.
Niebieska Karta pojawia się w sprawach rozwodowych częściej, niż wiele osób się spodziewa. Dla jednych to realna ochrona przed przemocą, dla innych – zaskoczenie i poczucie niesprawiedliwości. Poniżej wyjaśniam, jak działa procedura, jakie ma znaczenie w sądzie i kiedy bezpodstawne zgłoszenie może mieć skutki prawne.
Jeżeli doznajesz przemocy, zgłoś ją. W sytuacji zagrożenia dzwoń pod 112. Bezpłatne wsparcie daje m.in. „Niebieska Linia” – Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, tel. 800 120 002.
Czym jest procedura „Niebieskie Karty”?
To procedura pomocowa prowadzona przez instytucje publiczne. Wszczyna się ją przez wypełnienie formularza „Niebieska Karta – A”, gdy przedstawiciel uprawnionej instytucji w toku swoich czynności poweźmie podejrzenie przemocy domowej albo gdy zgłosi ją świadek (art. 9d ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, § 2 rozporządzenia). Formularz wypełniają m.in. policjanci, pracownicy ośrodków pomocy społecznej, ochrony zdrowia, oświaty i gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.
Do wszczęcia procedury nie jest potrzebna zgoda osoby, wobec której jest prowadzona. To rozwiązanie celowe – w sytuacji przemocy liczy się czas. Procedurę szczegółowo opisuje rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. (Dz.U. poz. 1870), wydane po nowelizacji ustawy z 2023 r. Teksty, które powołują się jeszcze na rozporządzenie z 2011 r., są nieaktualne.
Ustawowa definicja przemocy domowej jest szeroka. Obejmuje jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, które wykorzystuje przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną i narusza prawa lub dobra osobiste innej osoby – także przemoc ekonomiczną i przemoc z użyciem środków komunikacji elektronicznej (art. 2 ustawy).
Jak przebiega procedura Niebieskiej Karty krok po kroku?
- Wszczęcie – wypełnienie formularza NK-A, w miarę możliwości w obecności osoby doznającej przemocy. Otrzymuje ona formularz NK-B z informacjami o pomocy. Osoba wskazana jako stosująca przemoc tego formularza nie dostaje.
- Przekazanie formularza do zespołu interdyscyplinarnego – w ciągu 5 dni roboczych od wszczęcia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).
- Grupa diagnostyczno-pomocowa – zespół przekazuje jej formularz w ciągu 3 dni roboczych, a pierwsze posiedzenie odbywa się w ciągu 5 dni roboczych od jego otrzymania (§ 8).
- Spotkanie z osobą wskazaną jako stosująca przemoc – grupa wzywa ją, analizuje sytuację i na formularzu NK-D ustala działania, które ma podjąć (§ 12). Jeżeli procedurę wszczęto pod jej nieobecność, grupa musi ją o tym powiadomić (§ 10).
- Zakończenie – gdy przemoc ustała i można zasadnie przypuszczać, że się nie powtórzy, albo gdy grupa rozstrzygnie o braku zasadności podejmowania działań (art. 9h ust. 1 ustawy). O zakończeniu informuje się obie strony (§ 20 ust. 3 rozporządzenia). Potem przez 9 miesięcy może trwać monitoring sytuacji.
W 2026 r. rząd przygotował projekt zmian w ustawie (UD246) – m.in. centralny elektroniczny rejestr Niebieskich Kart eNK@ i uproszczenie procedury. W lipcu 2026 r. projekt był na etapie konsultacji. To projekt, a nie obowiązujące prawo – ten wpis opisuje przepisy, które obowiązują dziś.
Czy Niebieska Karta przesądza o winie w rozwodzie?
Nie. Procedura nie jest postępowaniem karnym ani sądowym i nikt w niej nie wydaje wyroku. Formularze i notatki mogą trafić do akt sprawy rozwodowej jako dowód, ale sąd ocenia je razem z innymi dowodami – zeznaniami świadków, dokumentami, wiadomościami – według własnego przekonania, opartego na wszechstronnym rozważeniu materiału (art. 233 § 1 k.p.c.).
Niebieska Karta może mieć znaczenie także w sprawach o dzieci. Decydując o władzy rodzicielskiej i kontaktach, sąd kieruje się dobrem dziecka. Jeżeli przemoc rzeczywiście miała miejsce, może to uzasadniać np. ograniczenie kontaktów (art. 113² k.r.o.). Jeżeli zarzuty okażą się nieprawdziwe, sąd może wziąć pod uwagę również to, jak rodzic, który je stawiał, podchodzi do więzi dziecka z drugim rodzicem. Każda taka ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Co grozi za fałszywe zgłoszenie przemocy domowej?
Najpierw ważne rozróżnienie. Zgłoszenie podejrzenia przemocy, które nie zostało później potwierdzone, nie jest przestępstwem. Kto w dobrej wierze zgłasza to, czego doświadcza lub co widział, działa zgodnie z prawem – nawet jeśli procedura zakończy się rozstrzygnięciem o braku zasadności działań. Odpowiedzialność wchodzi w grę wtedy, gdy ktoś świadomie podaje nieprawdę.
Odpowiedzialność karna
- Fałszywe oskarżenie (art. 234 k.k.) – kto przed organem powołanym do ścigania lub orzekania, np. Policją, prokuraturą czy sądem, fałszywie oskarża inną osobę o przestępstwo lub wykroczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.
- Zawiadomienie o niepopełnionym przestępstwie (art. 238 k.k.) – taka sama sankcja grozi za zawiadomienie organu ścigania o przestępstwie, o którym zgłaszający wie, że nie zostało popełnione.
- Fałszywe zeznania (art. 233 § 1 k.k.) – świadek, który po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę w postępowaniu sądowym albo innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Sama Niebieska Karta nie jest zawiadomieniem o przestępstwie. Przepisy karne mają znaczenie wtedy, gdy nieprawdziwe informacje trafiają np. do zawiadomienia złożonego na Policji albo do zeznań w sądzie.
Odpowiedzialność cywilna
Osoba bezpodstawnie wskazana jako stosująca przemoc może dochodzić ochrony dóbr osobistych, takich jak cześć i dobre imię (art. 23 i 24 k.c.). Może żądać zaniechania naruszeń, złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści, np. przeprosin, a przy zawinionym naruszeniu – zadośćuczynienia (art. 448 k.c.). W takiej sprawie sąd bada m.in., czy zarzuty były nieprawdziwe i czy zgłaszający działał w dobrej wierze.
Co zrobić, gdy Niebieską Kartę założono wobec Ciebie?
- Nie lekceważ wezwania na spotkanie grupy diagnostyczno-pomocowej. To okazja, by przedstawić swoje stanowisko.
- Nie kontaktuj się z drugą stroną w sposób, który może zostać odebrany jako nacisk. Jeżeli wydano zakaz zbliżania się lub kontaktowania, przestrzegaj go bezwzględnie.
- Zbieraj dokumenty: wiadomości, e-maile, zaświadczenia, dane świadków. Złóż grupie pisemne stanowisko z dowodami.
- Nie składaj „rewanżowego” zgłoszenia bez podstaw. To pogarsza Twoją sytuację, także przed sądem.
- Jeżeli uważasz, że członkowie zespołu działają nieprawidłowo, możesz złożyć skargę do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, który powołuje zespół interdyscyplinarny (art. 9a ustawy).
- Przed rozprawą rozwodową skonsultuj się z pełnomocnikiem. Niebieska Karta wymaga przemyślanej odpowiedzi procesowej, a nie reakcji pod wpływem emocji.
Co zrobić, gdy doznajesz przemocy w trakcie rozwodu?
Zgłoś ją – na Policji (w nagłych sytuacjach pod numerem 112), w ośrodku pomocy społecznej, u lekarza albo w szkole dziecka. Policja może wydać wobec osoby stosującej przemoc nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i zakaz zbliżania się. Na Twój wniosek sąd może też zobowiązać ją do opuszczenia mieszkania (art. 11a ustawy).
Dokumentuj zdarzenia: obdukcje, zdjęcia obrażeń, wiadomości, dane świadków. To ważne także w sprawie rozwodowej. O jednej z mniej oczywistych form przemocy piszę we wpisie Przemoc ekonomiczna w związku – jak się przed nią bronić?.
Mediacja zakłada równowagę stron. Gdy jedna strona boi się drugiej, zwykle nie jest właściwą drogą – i to w porządku. Bezpieczeństwo jest ważniejsze niż polubowne zakończenie sprawy.
Umów konsultację w sprawie rozwodu – 60 minut, online lub w kancelarii na Bemowie. Konsultacja możliwa także online – z każdego miejsca w Polsce.
Najczęstsze pytania
Czy Niebieska Karta to to samo co oskarżenie o przestępstwo?
Nie. To procedura pomocowa prowadzona przez instytucje, a nie postępowanie karne. Nie kończy się wyrokiem i sama w sobie nie przesądza, że do przemocy doszło.
Czy Niebieską Kartę można założyć bez mojej zgody?
Tak. Procedurę wszczyna się przy podejrzeniu przemocy domowej, bez zgody osoby wskazanej jako stosująca przemoc. Grupa diagnostyczno-pomocowa musi ją jednak o tym powiadomić i wezwać na spotkanie.
Czy Niebieska Karta oznacza rozwód z mojej winy?
Nie automatycznie. Sąd rozwodowy ocenia dokumentację procedury razem z pozostałymi dowodami i sam ustala, co się wydarzyło.
Co grozi za fałszywe oskarżenie o przemoc domową?
Za świadomie fałszywe oskarżenie przed Policją, prokuraturą lub sądem grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat (art. 234 k.k.). Za fałszywe zeznania – od 6 miesięcy do 8 lat (art. 233 § 1 k.k.).
Czy grozi mi coś, jeśli zgłoszę przemoc, a procedura zostanie zamknięta?
Nie, jeśli w dobrej wierze zgłaszasz to, czego doświadczasz. Zakończenie procedury bez potwierdzenia przemocy nie oznacza, że zgłoszenie było przestępstwem.
Jak kończy się procedura Niebieskiej Karty?
Procedurę kończy się, gdy przemoc ustała i można zasadnie przypuszczać, że się nie powtórzy, albo gdy grupa diagnostyczno-pomocowa rozstrzygnie o braku zasadności działań (art. 9h ust. 1 ustawy).
Źródła
- Ustawa z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1673 ze zm.) – art. 2, 9a, 9d, 9h, 11a
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2023 r. poz. 1870) – § 2, 6–8, 10, 12, 19–21
- Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – art. 233, 234, 238
- Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – art. 23, 24, 448
- Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – art. 233 § 1
- Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236) – art. 113²
- Rządowy projekt zmian ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej (UD246), OSR z 22 lipca 2026 r. – projekt
Stan prawny na: 8 listopada 2026 r. Informacje zawarte we wpisie mają charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowią porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy jej okoliczności i dokumentów.
O autorce
Katarzyna Zdunek-Dróżdż – radca prawny i mediator stały. Prowadzi kancelarię Zdunek-Dróżdż Kancelaria Prawna + na warszawskim Bemowie, przy ul. Podmiejskiej 4. Na co dzień pomaga w sprawach rodzinnych: przy rozwodach, alimentach, kontaktach z dzieckiem i podziale majątku, także gdy w grę wchodzi firma. Tam, gdzie to możliwe, szuka porozumienia zamiast sporu. Konsultacje prowadzi w kancelarii albo online – dla osób z całej Polski.



