W skrócie:
- Przepisy nie mówią wprost, czy zwierzę dla dziecka to „istotna sprawa”, o której rodzice muszą decydować wspólnie (art. 97 § 2 k.r.o.) – zależy to od okoliczności.
- Chomik w domu jednego z rodziców to zwykle sprawa bieżąca. Pies, który ma „jeździć” z dzieckiem między domami i generuje stałe koszty, może już wymagać porozumienia.
- Rodzic może przyjąć darowiznę w imieniu dziecka – zakaz reprezentowania dziecka w umowach z rodzicem nie dotyczy bezpłatnych przysporzeń (art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o.).
- Koszty utrzymania zwierzęcia nie są typową potrzebą dziecka w sprawie o alimenty; sąd ocenia to indywidualnie (art. 135 § 1 k.r.o.).
- Najprościej uregulować zwierzę w planie wychowawczym lub porozumieniu rodzicielskim; w sporze o istotną sprawę rozstrzyga sąd.
Podstawa prawna: art. 97 § 2, art. 98 § 2 pkt 2, art. 1131, art. 135 § 1 k.r.o.; art. 1 ustawy o ochronie zwierząt; art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Dziecko prosi o psa, jeden z rodziców się zgadza, drugi jest przeciw. Gdy rodzice mieszkają razem, to zwykły rodzinny spór. Po rozstaniu sprawa się komplikuje: gdzie zwierzę ma mieszkać, kto płaci za weterynarza i czy pies ma jeździć z dzieckiem na weekendy. Poniżej wyjaśniam, co na ten temat mówią przepisy, a czego nie przesądzają.
Czy na zwierzę dla dziecka potrzebna jest zgoda drugiego rodzica?
Jeśli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania. O istotnych sprawach dziecka rozstrzygają jednak wspólnie, a w braku porozumienia – sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 k.r.o.).
Kodeks nie zawiera listy „istotnych spraw”. Zalicza się do nich zwykle wybór szkoły, poważniejsze leczenie, zmianę miejsca zamieszkania, wyjazd za granicę na dłużej. Zwierzę domowe nie jest tu wymienione nigdzie, więc wszystko zależy od skali zmiany w życiu dziecka:
- rybki, chomik, kot w domu jednego z rodziców – to zazwyczaj decyzja tego rodzica o jego własnym gospodarstwie domowym i codziennej opiece nad dzieckiem;
- duży pies, koń, zwierzę wymagające stałych wydatków albo zwierzę, które ma przebywać w obu domach – tu argument, że to sprawa istotna, jest znacznie silniejszy;
- zdrowie dziecka – przy alergii lub astmie decyzja o zwierzęciu dotyka leczenia dziecka i zgoda drugiego rodzica nabiera wagi.
Czy rodzic może podarować dziecku zwierzę?
Może. Zwierzę nie jest rzeczą, ale w sprawach nieuregulowanych w ustawie o ochronie zwierząt stosuje się do niego odpowiednio przepisy o rzeczach (art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy). Można je więc darować, także dziecku.
Małe dziecko nie zawrze umowy samo – reprezentuje je rodzic. Co do zasady rodzic nie może reprezentować dziecka w czynnościach prawnych między dzieckiem a sobą, ale wyjątkiem jest bezpłatne przysporzenie na rzecz dziecka (art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o.). Darowizna zwierzęcia jest właśnie takim przysporzeniem.
W praktyce ważniejsze od tego, kto jest „właścicielem” zwierzęcia, jest to, kto się nim opiekuje. Obowiązki wobec zwierzęcia, w tym zapewnienie mu opieki i warunków, spoczywają na dorosłym, który je utrzymuje, a nie na dziecku.
Czy koszty utrzymania zwierzęcia można wliczyć do alimentów?
Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.). Wydatki na zwierzę nie należą do typowych potrzeb dziecka, takich jak wyżywienie, mieszkanie, edukacja czy leczenie.
Nie znaczy to, że sąd zawsze je pominie. Gdy zwierzę pełni udokumentowaną funkcję wspierającą – np. pies asystujący przy niepełnosprawności, zalecany przez lekarza – rodzic może wykazywać, że to część kosztów leczenia lub rehabilitacji dziecka. Jeśli zwierzę pojawiło się z jednostronnej decyzji jednego z rodziców i służy głównie rekreacji, trudniej przekonać sąd, że drugi rodzic powinien się do niego dokładać. Ocena zawsze zależy od okoliczności sprawy. Więcej o liczeniu kosztów dziecka w tekście: podział kosztów utrzymania dziecka.
Czy dziecko może zabierać zwierzę na kontakty z drugim rodzicem?
Przepisy o kontaktach (art. 113 i nast. k.r.o.) dotyczą relacji dziecka z rodzicem. Nie dają ani dziecku, ani rodzicowi „prawa” do zabierania zwierzęcia na spotkania. To kwestia porozumienia rodziców. Pod uwagę warto wziąć m.in.:
- warunki w domu drugiego rodzica – np. umowę najmu zakazującą trzymania zwierząt, alergię innych domowników,
- dobrostan zwierzęcia – częste przewożenie jest dla niektórych zwierząt, zwłaszcza kotów, dużym obciążeniem,
- kto ponosi koszty i odpowiada za zwierzę w czasie kontaktów.
Jeśli rodzice nie mogą się porozumieć, a sprawa dotyczy istotnej kwestii, każde z nich może zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie. Od wniosku pobiera się opłatę stałą 100 zł (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zanim to zrobisz, rozważ mediację – w takich sprawach rozmowa zwykle przynosi więcej niż spór.
Jak uniknąć sporu o zwierzę po rozstaniu?
Najlepiej zapisać zasady w planie wychowawczym albo w porozumieniu rodzicielskim. Warto ustalić:
- czy i jakie zwierzę może zamieszkać z dzieckiem i w którym domu,
- kto jest jego właścicielem i opiekunem odpowiedzialnym za zwierzę,
- kto płaci za karmę, szczepienia i weterynarza,
- czy zwierzę przemieszcza się z dzieckiem między domami,
- co dzieje się ze zwierzęciem, gdy jeden z rodziców się przeprowadza.
Gdy zwierzę kupiono w trakcie małżeństwa za wspólne pieniądze i nie podarowano go dziecku, może ono wchodzić do majątku wspólnego – to temat na podział majątku, nie na sprawę o kontakty.
Umów konsultację w sprawie porozumienia rodzicielskiego – 60 minut, online lub w kancelarii na Bemowie. Pomożemy zapisać zasady dotyczące dziecka, także te nietypowe, tak żeby nie budziły sporów. Konsultacja możliwa także online – z każdego miejsca w Polsce.
Najczęstsze pytania
Czy rodzic może kupić dziecku psa bez zgody drugiego rodzica?
Przepisy tego wprost nie rozstrzygają. Jeśli to istotna sprawa dziecka, rodzice decydują wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd. Ocena zależy od okoliczności.
Czy rodzic może przyjąć darowiznę zwierzęcia w imieniu dziecka?
Tak. Zakaz reprezentowania dziecka w umowach z rodzicem nie obejmuje bezpłatnych przysporzeń na rzecz dziecka, a darowizna jest takim przysporzeniem.
Czy koszty utrzymania psa wchodzą do alimentów?
Zwykle nie są typową potrzebą dziecka. Sąd może je uwzględnić, gdy zwierzę ma udokumentowane znaczenie dla zdrowia lub rehabilitacji dziecka.
Czy dziecko może zabierać zwierzę na kontakty z drugim rodzicem?
Przepisy o kontaktach tego nie regulują. Decydują ustalenia rodziców, a w sporze o istotną sprawę – sąd opiekuńczy.
Ile kosztuje wniosek do sądu w sporze rodziców o istotną sprawę dziecka?
Opłata stała od wniosku wynosi 100 zł.
Źródła
- Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236) – art. 97, 98, 113, 135
- Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt – art. 1
- Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228) – art. 23 pkt 1
Stan prawny na: 8 listopada 2026 r. Informacje zawarte we wpisie mają charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowią porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy jej okoliczności i dokumentów.
O autorce
Katarzyna Zdunek-Dróżdż – radca prawny i mediator stały. Prowadzi kancelarię Zdunek-Dróżdż Kancelaria Prawna + na warszawskim Bemowie, przy ul. Podmiejskiej 4. Na co dzień pomaga w sprawach rodzinnych: przy rozwodach, alimentach, kontaktach z dzieckiem i podziale majątku, także gdy w grę wchodzi firma. Tam, gdzie to możliwe, szuka porozumienia zamiast sporu. Konsultacje prowadzi w kancelarii albo online – dla osób z całej Polski.



